Przyczyny odleżyn
Długotrwały ucisk utrudnia ukrwienie – skóra i tkanki ulegają uszkodzeniu. Dotyczy to często osób o ograniczonej sprawności ruchowej, np. po operacjach lub przy chorobach przewlekłych.
- Tarcie i siły ścinające – przy zsuwaniu się w łóżku lub na wózku inwalidzkim
- Wilgoć – pot lub nietrzymanie moczu rozmiękczają skórę
- Niedożywienie – utrudnia regenerację skóry
- Inne czynniki ryzyka – starszy wiek, cienka skóra, cukrzyca, osłabiony układ odpornościowy
Gdzie odleżyny powstają najczęściej
Długotrwały ucisk zaciska naczynia krwionośne – skóra i tkanki nie są wystarczająco zaopatrywane w tlen (niedokrwienie). Siły ścinające, np. przy zsuwaniu się w łóżku, dodatkowo przesuwają warstwy skóry względem siebie.
Szczególnie zagrożone są miejsca, w których między skórą a kością jest mało tkanki miękkiej:
- Kość krzyżowa
- Pięty
- Biodra
- Guzy kulszowe
- Łokcie
- Łopatki
- Potylica
- Kostki
Leczenie dostosowane do stopnia odleżyny
We wczesnych stadiach (stopień 1–2) najważniejsze jest odciążenie – za pomocą systemów do układania lub materacy zmiennociśnieniowych. Skórę oczyszcza się i chroni odpowiednimi opatrunkami.
W zaawansowanych stadiach (stopień 3–4) kluczowe jest oczyszczenie rany (debridement – usunięcie martwej tkanki), często uzupełnione opatrunkami przeciwdrobnoustrojowymi. W ciężkich przypadkach może być konieczny zabieg chirurgiczny.
Uzupełniająco do opatrywania rany można stosować laseroterapię niskoenergetyczną; większość osób odczuwa jedynie lekkie ciepło. Do tego dochodzą regularne zmiany opatrunków, odciążanie oraz dieta bogata w białko i witaminy.
Profilaktyka pozostaje najważniejsza: regularna kontrola skóry, delikatna pielęgnacja, porady żywieniowe i – w miarę możliwości – uruchamianie chorego.

